lütfen izleyin

hAYATI

Selanik'te doðdu. Aslen 20 Kasým 1901 olan doðum tarihi ailesi tarafýndan sene kaybetmemesi için 15 Ocak1902 olarak kaydettirildi.

Ýlk þiiri ‘Feryad-ý Vatan’'ý 1913'te yazar. Ayný yýl Galatasaray Sultanisi'nde ortaokula baþlar. 1917'de Heybeliada Bahriye Mektebi'ne girer. Daha sonra Kurtuluþ Savaþý için Anadolu'ya geçer. Fakat saðlýk nedenleri ile bahriyeden ayrýlmak zorunda kalýr. Bu sýrada Hamidye Kruvazörü'nde güverte subayýdýr.

Bolu'ya öðretmen olarak atanýr. Daha sonra Batum üzerinden Moskova'ya giderek Doðu Emekçileri Kominist Üniversitesi’nde siyasal bilimler ve iktisat okur. 1921'de gittiði Moskova’da devrimin ilk yýllarýna tanýk olur ve komünizm ile tanýþýr. 1924'teMoskova’da yayýnlanan ilk þiir kitabý ’28 Kanunisani’ sahnelenir. O yýlTürkiye’ye dönerek Aydýnlýk Dergisi’nde çalýþmaya baþlar. Dergideyayýnlanan þiir ve yazýlarýndan dolayý on beþ yýl hapsi isteninceyeniden Sovyetler Birliði’ne gider. 1928’de af kanunundan yararlanýr ve Türkiye'ye geri döner. Bu kez Resimli Ay dergisinde çalýþmaya baþlar. 1938’deyirmi sekiz yýl hapis cezasýna çarptýrýlýr. 12 sene süren tutukluluktansonra askere alýnacaðý ve öldürüleceði endiþesiyle Sovyetler Birliðinegitmek zorunda kalýr. Moskova'da 3 Haziran 1963 tarihinde kalp krizinden ölür.

ÜSLUBU VE BASARILARI

Ýlk þiirlerini hece vezniile yazmaya baþlamasýna raðmen içerik bakýmýndan diðer hececilerdenuzaktý. Þiirsel geliþimi arttýkça hece vezni ile yetinmemeye ve þiiriiçin yeni formlar aramaya baþladý. Sovyetler Birliðinde yaþadýðý ilk yýllar olan 1922-1925 arasý bu arama tepe noktasýna ulaþtý. O dönemdeki bir çok þairden farklýydý.

Hece vezninden ayrýlarak Türkçe'nin vokal özellikleri ile harmoni oluþturan serbest vezini benimsedi. Mayakovski ve gelecekçilik taraftarý genç Sovyet þairlerinden esinlendi. Þiirlerinden bir çoðu müzisyen Zülfü Livaneli tarafýndan bestelendi. Ünol Büyükgönençtarafýndan özgün bir þekilde yorumlanmýþ olan küçük bir kýsmý ise1979'da "Güzel Günler Göreceðiz" ismiyle kaset olarak çýktý. Bir kaçþiiri ise Yunanlý besteci Manos Loïzos tarafýndan bestelendi.

 

ailesi

Babasý, Matbuat Umum müdürlüðü ve Hamburg konsolosluðu yapmýþ olan Hikmet Bey, annesi Ayþe Celile Haným'dýr.

Çok güzel ve alýmlý bir kadýn olan Celile Haným, bir dilci, eðitimciolan Enver Paþa'nýn (Mustafa Celalettin Paþa'nýn oðlu) kýzýdýr. Evinde piyano çalan, ressam denilebilecek ölçüde iyi resim yapan, Fransýzca bilen bir kadýndýr. Annesinin baba tarafýndan dedesi, Polonya'dan 1848 Ayaklanmalarý sýrasýnda Osmanlý Ýmparatorluðu'nagöç eden Polonezlerden Konstantin Borzecki'dir. Bu göçün ardýndanOsmanlý vatandaþý olunca Mustafa Celaleddin Paþa adýný almýþ ve Osmanlý Ordusu'nda subayolarak görev yapmýþtýr. Türk tarihinde önemli bir eser olan "Les Turcsanciens et meternes" (Eski ve yeni Türkler) kitabýný yazmýþtýr.

Babasý Hikmet Bey, Selanik'te, Hariciye'de (Dýþiþleri) çalýþan bir memurdur. Diyarbakýr, Halep, Konya, Sivas valilikleri yapmýþ olan Nazým Paþa'nýn oðludur. Mevlevi tarikatýndan olan Nazým Paþa ayný zamanda bir özgürlükçüdür. Kendisi Selanik'in son valisidir. Hikmet Bey henüz Nazým'ýn çocukluðunda memuriyetten ayrýlýr ve ailece Halep'e, Nazým'ýn dedesinin yanýna giderler. Orada yeni bir iþ, hayat kurmaya çalýþýrlar. Baþarýsýz olunca Ýstanbul'agelirler. Hikmet Bey'in Ýstanbul'daki iþ kurma denemeleri denihayetinde iflâsla neticelenir ve hiç hoþlanmadýðý memuriyet hayatýnageri döner. Fransýzca bildiði için yeniden Hariciye'ye (Dýþiþleri)atanýr.

Halep'teyken Nazým'ýn bir erkek kardeþi olur (Ali Ýbrahim) ama uzun yaþamaz. Kýzkardeþi Samiye yine Halep'te dünyaya gelir.

DAVALARI ve sürgünleri

 

1925 yýlýndan baþlamak üzere þiirleri ve yazýlarý yüzünden birçok kere yargýlandý. 1938 yýlýnda orduyu ayaklanmaya kýþkýrtmaya çalýþtýðý gerekçesiyle 28 yýl 4 ay hapis cezasýna çarptýrýldý. Ýstanbul, Ankara, Çankýrý ve Bursa cezaevlerinde 12 yýlý aþkýn kaldý. 1950 yýlýnda bir af yasasýyla salýverildi. Ancak sürekli izlendiði ve çürüðe ayrýldýðý halde 48 yaþýnda yeniden askerlik yapmaya çaðrýlmasý ve öldürüleceði yolundaki duyumlar üzerine yurtdýþýna kaçtý. 25 Temmuz 1951 tarihinde Bakanlar Kurulutarafýndan Türk vatandaþlýðýndan çýkarýlmasýna karar verildi. SovyetlerBirliði'nde Moskova yakýnlarýndaki yazarlar köyünde ve daha sonra da,eþi Vera Tulyakova (Hikmet)ile Moskova'da yaþadý. Memleket dýþýndageçirdiði yýllarda Bulgaristan, Macaristan, Fransa (Paris), Havana, Mýsýr gibi dünya memleketlerini dolaþtý, buralarda konferanslar düzenledi, savaþ ve emperyalizm karþýtý eylemlere katýldý, radyo programlarý yaptý. Budapeþte Radyosu ve Bizim Radyo bunlardan bazýlarýdýr. Bu konuþmalarýn bir kýsmý bugüne ulaþmýþtýr.

 

ÖLÜMÜ VE SONRASI

3 Haziran 1963 sabahý saat 06:30'da gazetesinialmak üzere 2. kattaki dairesinden apartman kapýsýna yürümüþ ve tamgazetesine uzanýrken geçirdiði kalp krizi sonucunda yaþama vedaetmiþtir. Ölümü üzerine Sovyet Yazarlar Birliði salonunda yapýlantörene yerli yabancý yüzlerce sanatçý iþtirak etmiþ ve tören siyahbeyaz olarak kaydedilmiþtir. Ünlü Novo-Deviçye Mezarlýðý'nda(Новодевичье кладбище) gömülüdür. Mezar taþý siyah bir granitten olupmeþhur þiirlerinden biri olan rüzgâra karþý yürüyen adam figürü taþüzerinde ebedileþtirilmiþtir.

2006yýlýnda Bakanlar Kurulunun Türk vatandaþlýðýndan çýkarýlmalar ileilgili yeni bir düzenleme yapmasý durumu belirdi. Yýllardýrtartýþýlmakta olan Nazým Hikmet'in Türk vatandaþlýðýna yeniden kabuledilmesi yolu açýlmýþ gibi gözükmesine raðmen Bakanlar Kurulu bumaddenin sadece yaþamakta olanlar için düzenlendiðini ve Nazým Hikmet'ikapsamadýðýný öne sürerek bu öneriyi reddetti.

MEMLEKETiMDEN iNSAN MANZARALARI'NDAN